کشف بخور زار: راز آتشکدهای باستانی در کرمان
در طرحهای ظروف و سایر بخور دانها نمادی از خدایان خورشید مهر نیز وجود دارد که به رنگ زرد در سطحی قهوهای روشن قرار گرفته است.
در اتاق مفرد که محل سوزاندن بخور سرخ یا بخور حمر است، میتوان طرحهایی از دیو قرمز یا جن سرخ را بر روی یک سطح قرمز روشن دید که در سطح مجمر اشکالی از جنگ و درگیری وجود دارد.
نمادهای فرهنگی و هنری در ارتباط با بخور زار
از طرحهای بخور سوز مشخص است که رنگبندی قهوهای روشن و تصاویری از یکی از معروفترین خدایان بابل، نشاندهنده وجود فرهنگی غنی از مصر باستان است. دودی سبز رنگ که به نرمی از بخور زار بیرون میآید، خبر از حضور موجودات الهی و نمادهایی از خیر و برکت در این سرزمین میدهد.
مراسم زار سوزی و جایگاه بخور زار
این مراسم با نامهای مختلفی در آن دوران انجام میشده و هدف اصلی آن، ایجاد صلح و آشتی بین قبایل و قومها بوده است. در اتاق جداگانهای که اتاق «مفرد» یا «فراق» نامیده میشود، بخور سوزی قرمز رنگی به نام «سرخ سوز» یا «حمر سوز» وجود دارد که محل سوزاندن مادهای اهریمنی به نام بخور سرخ است و این ماده به عنوان عاملی برای جدایی وصفشده است.
ارتباط بخور زار با فرهنگ هندوستان
موضوع دیگری که نباید نادیده گرفته شود، وجود قدمت فرهنگ بخور زار در ایران است که ممکن است به همجواری با فرهنگ هندوستان ارتباط داشته باشد. ترکیبات بخور زار شامل شاخ و برگهای خشک شده گیاهان و درختان بوده و در این ترکیبات، از نوعی جلبک سبز موجود در اقیانوس نیز استفاده میشود. در واقع، به بخور زار، «بخور کینبالو» نیز گفته میشود. گل کینبالو که در کوهستانهای مرطوب مالزی و برونئو میروید، در فرهنگ هندو به عنوان خدای طبیعت شناخته میشود.
شرایط عبور هوا و دود در معبد بخور زار
معابد فروزان در ایران باستان، مکانی برای شروع زندگی مشترک بین زوجین و یا مکانی برای رفع کدورت و دشمنی و پایان دادن به اختلافات بوده است. سوزاندن و دود دادن موادی همچون بخور زار، توجیهی برای این موضوع به شمار میآید. در فرهنگ هندو و بودا، دود حاصل از بخور زار به عنوان عاملی برای تجمع فرشتگان و موجودات آسمانی محبتآفرین در مکان معبد شناخته میشود.
در این معبد، هم مانند سایر معابد و آتشکدههای ایران، میتوان بقایای انواع گلابدانها را کشف کرد. وجود گلابدانهای متعدد در بخشهای مختلف این آتشکده در کنار مجمرهای گلی یا گشنه سوزهای بخور زار، این موضوع را بیان میدارد که داشتن بوی مطبوع در این مکانها از اولویت بالایی برخوردار بوده است.
شاید هدف از این گلابدانها و مجمرهای بخور زار (زار سوز) و یا سوزاندن گیاهان معطر خشک شده در این معابد، ایجاد بوی خوش بوده است.
نحوهی خروج دود حاصل از شعلههای آتشدان اصلی (مشعل بزرگ و اصلی آتشکده) در این معبد نشان میدهد که برای هر جهت وزش باد و در هر فصلی، نوعی طراحی خاص در بالای مشعلها وجود داشته است تا دود حاصل از مشعل اصلی و سایر مشعلهای ایجاد روشنایی موجود در این معبد، به راحتی و بدون اختلال بتواند از محیط مسقف اتاقها خارج شود.
UNESCO publications consist of substantive material published for external audiences, which justifies attribution of an ISBN
کشف بخوردان یا مجمر معروف در کرمان ،که محل سوزاندن ماده ای خاص و مقدس بنام بخور زار است.
در پی کشف بقایای آتشکدهای در شهر فهرج کرمان که به دلیل طوفان شن از خاک بیرون آمده است، چندین مقبره و یک آتشکده با چندین بخور دان معروف، نامهای تازه در دفتر تاریخی و کهن این منطقه نگاشته است.
قدمت تاریخی بخور زار و این آتشکده هنوز بهطور دقیق مشخص نیست، اما شواهد و یافتههای اولیه بهطور جدی نشان میدهد که این مکان ممکن است به دوران مادها در این سرزمین تعلق داشته باشد. این احتمال، بر مبنای تحلیلهای باستانشناسی و آثار بهدست آمده، بیانگر آن است که آتشکده مذکور میتواند بخشی از میراث فرهنگی و دینی دوران مادها باشد. این قوم به پرستش آتش و احترام به عناصر طبیعی اهمیت ویژهای میدادند. همچنین، بررسی سبک معماری و نوع سازههای استفادهشده در این آتشکده میتواند به ما بینش بیشتری دربارهٔ اعتقادات مذهبی، آداب و رسوم و حتی زندگی اجتماعی آنها بدهد. چنین یافتههایی به غنای تاریخ کهن این سرزمین کمک کرده و جلوهای از پیوند عمیق فرهنگ مادها با آیینهای مذهبی و سنتهای معنوی است که از نسلهای گذشته به ما به ارث رسیده است.
به گزارش ایسنا، اسکلتها و ظروف کشف شده در این منطقه نهتنها ابعاد انسانی و نحوه تدفین مردمان باستانی را نمایان میسازد، بلکه دارای طرح و شکلهایی نزدیک به فرهنگ مصر باستان نیز هستند. این امر نشان میدهد که بین تمدنهای مختلف آن زمان، تبادل فرهنگی و تأثیرات متقابل وجود داشته است.
برخی از این اسکلتها با دقت و در روشهای خاصی دفن شدهاند که نشاندهنده اعتقادات مذهبی و آداب و رسوم ویژه در مورد زندگی پس از مرگ است. ظرفهایی با طراحی و نقوشی مشابه به آثار باستانی مصر نیز نشان میدهند که ممکن است روابط تجاری یا فرهنگی بین این دو تمدن وجود داشته باشد. این ارتباط بالقوه میتواند به تأثیرات متقابل فرهنگی اشاره کند که در طول قرنها و از طریق مسیرهای بازرگانی برقرار بوده است.
تحلیل و بررسی جزئیات این ظروف، اسکلتها و مکانهایی جهت بزرگداشت آتش و نقوش خاص بر روی مجمرها (بخور زار) به پژوهشگران کمک میکند تا درک بهتری از زندگی روزمره و اعتقادات مذهبی آن زمان بهدست آورند و نشاندهنده غنای فرهنگی منطقهای باشد که این کشفیات در آن انجام شده است. همچنین، این یافتهها به پیشبرد مطالعات باستانشناسی و تاریخی کمک خواهد کرد و به ما نشان میدهد که چگونه جوامع باستانی از یکدیگر الهام میگرفتند و تجربیات مشترکی داشتند.
در این آتشکده دو محل به نام محلهای جمع و فرد وجود دارد که با تعالیم قدیم مصر و معبد آمون برابر است.
در این معبد، محلی با نام زار وجود دارد که در آنجا مادهای مقدس به نام بخور زار سوزانده میشده است. این بخور زار بهعنوان یک ماده ارزشمند در آداب و مراسم دینی و معنوی شناخته میشود و بهطور معمول برای ایجاد جوی روحانی در محیط معبد استفاده میشده است. بخور زار معمولاً از ترکیبات گیاهی و طبیعی تهیه میشود و به اعتقاد مردم، عطر خوشایند آن نهتنها میتواند روح را تسلی دهد بلکه باعث نزدیکتر شدن انسان به دنیای معنوی و الهی میشود.
بخور زار را درون بخور سوزی سنگی و با طرح بخور سوز معبد آمون در مصر میسوزاندند و این طور برداشت میشود که هدف از این مراسم ایجاد پیوند زناشویی و یا ایجاد صلح بین دو نفر بوده است.
مراسم زار سوزی که شاید با نامهای دیگری در آن دوره انجام میشده است، با هدف صلح و پیوند بین افراد و یا ایجاد آشتی بین قبایل و قومها صورت میگرفته است.
در طاقه و اتاقی جداگانه که اتاق مفرد یا فرد یا فراق نامیده میشده، بخور سوزی قرمز رنگ به نام سرخ سوز یا حمر سوز وجود داشته که محل سوزاندن مادهای اهریمنی به نام بخور سرخ بوده است و این بخور به عنوان عاملی برای جدایی شمرده میشده.
همانطور که از طرح بخور سوز روشن است، رنگبندی قهوهای روشن با تصویری از یکی از معروفترین خدایان بابل، همه نشاندهنده وجود فرهنگ مصر باستان در آن روزگار در کرمان است.
دودی سبز رنگ که از بخور زار بیرون میآید، نمایانگر موجودی از خدایان مصر است و در زیر بخور زار در حال سوختن، رودخانهای در جریان است که این تصویری نمادی از باور به ایجاد خیر و برکت در آن سرزمین است.
مجمر یا بخور سوز یا پیالهای که محل نگهداری بخور زار بوده، به رنگ قهوهای و به حالت استوانهای است.
فرهنگ و تاریخ بخور زار
سوال هنوز بیجواب مانده است که چگونه فرهنگ استفاده از مادهای به نام بخور زار در ایران در دوره مادها شکل گرفته است.
اکتشافات در این منطقه و تحقیقات باستانشناسی در حال انجام است تا به این حقیقت بزرگ تاریخی دست پیدا کنند.
وجود چندین ظرف با طرح مثلث مشکی، نمادی از استفاده از بخور زار در این مکان است.
طرح مثلث مشکی یا مثلث سبز نمادی از انباشته شدن حجمی از بخور خوشبو در کنار مقبرههای فراعنه است. در این اکتشاف، ظروفی با این طرح وجود دارد که در زیر شکل مثلث سبز رنگ، رودخانهای در جریان است که نمادی از خیر و برکت و خدای روز در مصر باستان میباشد.
در طرحهای ظروف و سایر بخور دانها نمادی از خدایان خورشید مهر نیز وجود دارد که به رنگ زرد در سطحی قهوهای روشن قرار گرفته است.
در اتاق مفرد که محل سوزاندن بخور سرخ یا بخور حمر است، میتوان طرحهایی از دیو قرمز یا جن سرخ را بر روی یک سطح قرمز روشن دید که در سطح مجمر اشکالی از جنگ و درگیری وجود دارد.
نمادهای فرهنگی و هنری در ارتباط با بخور زار
از طرحهای بخور سوز مشخص است که رنگبندی قهوهای روشن و تصاویری از یکی از معروفترین خدایان بابل، نشاندهنده وجود فرهنگی غنی از مصر باستان است. دودی سبز رنگ که به نرمی از بخور زار بیرون میآید، خبر از حضور موجودات الهی و نمادهایی از خیر و برکت در این سرزمین میدهد.
مراسم زار سوزی و جایگاه بخور زار
این مراسم با نامهای مختلفی در آن دوران انجام میشده و هدف اصلی آن، ایجاد صلح و آشتی بین قبایل و قومها بوده است. در اتاق جداگانهای که اتاق «مفرد» یا «فراق» نامیده میشود، بخور سوزی قرمز رنگی به نام «سرخ سوز» یا «حمر سوز» وجود دارد که محل سوزاندن مادهای اهریمنی به نام بخور سرخ است و این ماده به عنوان عاملی برای جدایی وصفشده است.
ارتباط بخور زار با فرهنگ هندوستان
موضوع دیگری که نباید نادیده گرفته شود، وجود قدمت فرهنگ بخور زار در ایران است که ممکن است به همجواری با فرهنگ هندوستان ارتباط داشته باشد. ترکیبات بخور زار شامل شاخ و برگهای خشک شده گیاهان و درختان بوده و در این ترکیبات، از نوعی جلبک سبز موجود در اقیانوس نیز استفاده میشود. در واقع، به بخور زار، «بخور کینبالو» نیز گفته میشود. گل کینبالو که در کوهستانهای مرطوب مالزی و برونئو میروید، در فرهنگ هندو به عنوان خدای طبیعت شناخته میشود.
شرایط عبور هوا و دود در معبد بخور زار
معابد فروزان در ایران باستان، مکانی برای شروع زندگی مشترک بین زوجین و یا مکانی برای رفع کدورت و دشمنی و پایان دادن به اختلافات بوده است. سوزاندن و دود دادن موادی همچون بخور زار، توجیهی برای این موضوع به شمار میآید. در فرهنگ هندو و بودا، دود حاصل از بخور زار به عنوان عاملی برای تجمع فرشتگان و موجودات آسمانی محبتآفرین در مکان معبد شناخته میشود.
در این معبد، هم مانند سایر معابد و آتشکدههای ایران، میتوان بقایای انواع گلابدانها را کشف کرد. وجود گلابدانهای متعدد در بخشهای مختلف این آتشکده در کنار مجمرهای گلی یا گشنه سوزهای بخور زار، این موضوع را بیان میدارد که داشتن بوی مطبوع در این مکانها از اولویت بالایی برخوردار بوده است.
شاید هدف از این گلابدانها و مجمرهای بخور زار (زار سوز) و یا سوزاندن گیاهان معطر خشک شده در این معابد، ایجاد بوی خوش بوده است.
نحوهی خروج دود حاصل از شعلههای آتشدان اصلی (مشعل بزرگ و اصلی آتشکده) در این معبد نشان میدهد که برای هر جهت وزش باد و در هر فصلی، نوعی طراحی خاص در بالای مشعلها وجود داشته است تا دود حاصل از مشعل اصلی و سایر مشعلهای ایجاد روشنایی موجود در این معبد، به راحتی و بدون اختلال بتواند از محیط مسقف اتاقها خارج شود.
UNESCO publications consist of substantive material published for external audiences, which justifies attribution of an ISBN