سلجوقیان در اصل دودمانی بوده که در سدههای ۵ تا۶ هجری قمری، بر بخشهای پهناوری از ایران روم و افغانستان گسترههای ترک و عرب و دیگر نقاط وسیع فرمان میراندند. مؤسس این سلسله طغرل بیک نام داشته است که خود از نوادگان سلجوق بود و با شکست سلطان محمود غزنوی در شهر نیشابور به قدرت رسید
سلطنت سلجوقیان دو دوره متمایز داشت، یکی دوره اقتدار که عصر سه پادشاه نخستین آنان یعنی طغرل و ملکشاه را شامل است و دیگر دوره ضعف و انحطاط که پس از مرگ ملکشاه آغاز میگردد. سلطنت سلاجقه بزرگ که پایگاهشان خراسان بود تا سال ۵۵۲ برقرار بود، و بعدها در نتیجه بروز اختلافات بر سر جانشینی میان شاهزادگان، اقتدار مرکزی از میان میرود، و در نتیجه سلطنت آنان به چند قسمت تجزیه و تقسیم میگردد: بدین ترتیب سلجوقیان سوریه تا اوایل قرن ششم و سلجوقیان کرمان و عراق و کردستان تا اواخر سده ششم و سلجوقیان آسیی کوچک تا اواخر سده هفتم در قلمرو خود حکمرانی داشتند
در زمان حکومت ملک شاه مسعود این قلمرو به اوج اقتدار رسید. این محدوده از شرق تا ماورای نهر از غرب تا مدیترانه امتداد یافت. واپسین شاه این سلسله از سلجوقیان عراق عجم